Kayıtlar

AYAĞA KALKAN KİM?

-
  Bir üniforma, bir unvan, bir koltuk… Bunlar sahnede giyilen kostümlerdir. Perde kapandığında geriye, o kostümün altında nasıl durduğunuz kalır. İnsan başlığıyla değil, başının dikliğiyle var olur. Makam bir roldür; haysiyet ise senaryoyu yırtıp atmaktır. Bir toplumun sigortası, rozetler değil; pazarlığa sürülmemiş bir vicdandır. Satılmayan bir onur, sadece sahibine değil, dokunduğu her şeye ağırlık kazandırır. O hâlde soralım: Önünde eğildiğiniz insanlar, mevkileri alınsa aynı saygıyı görür müydü? Ya da daha serti: Onlar size, unvanınız olmasa aynı gözle bakar mıydı? Gerçek saygı, protokolün zorunlu nefesi değil; gönlün özgür nefesidir. Mevki için ayağa kalkmak bir ritüeldir; belki de bir aldanış. Ama birinin duruşu, ilkeleri ve karakteri için kalktığınızda, o an ritüel olmaktan çıkar; herkesin soluğu kesilir. Yanılgımız şu: “Saygın mevkiler” kurmaya çalışıyoruz. Oysa mesele, mevkileri saygın kılan insanlar yetiştirmek. İsim levhası değil, temsil ettiği erdem konuşmalı. Ancak o z...
Yorum Gönder
Devamı

TANIKSIZ ERDEM

-
  Bir an için şöyle düşünelim: Yaptığınız hiçbir iyiliğin kimse tarafından bilinmeyeceği bir dünya… Ne teşekkür, ne şahit, ne karşılık umudu. Böyle bir dünyada yine de iyilik yapar mıydınız? Belki de ahlâkın en derin sorusu tam burada başlar. Çünkü iyiliğin değeri, çoğu zaman görüldüğü yerde değil; görünmediği yerde ortaya çıkar. “ İyilik yap denize at, balık bilmese Hâlik bilir” sözü, görünmezliğe dair zarif bir öğüttür. Fakat içindeki “Hâlik bilir” ifadesi şu soruyu fısıldar: Eğer iyilik, görüldüğünü bilmenin huzuruyla yapılıyorsa, gerçekten karşılıksız mıdır? Immanuel Kant bu soruya keskin bir cevap verir: Bir eylem, ancak doğru olduğu için yapıldığında ahlaki değer taşır. Ödül beklentisi — ister alkış ister cennet umudu olsun — iyiliği fark edilmeden bir alışverişe dönüştürür. Beklenti, iyiliğin berraklığına düşen en ince gölgedir. Teşekkür beklemek görünmez bir borç defteri açar; her iyiliği sevap hesabına dönüştürmekse ruhu daraltır. Oysa karşılıksız iyilik, insana eşsiz ...
Yorum Gönder
Devamı

Seccadenin İki Yüzü

-
  Akşam ezanı şehrin üzerinde yankılanırken, Osman dükkânın dükkanın kepengini ağır bir gürültüyle indirdi. Bedeni yorgundu; ancak onu asıl bitkin düşüren, ruhunun derinliklerinde bir türlü dolmak bilmeyen o dipsiz boşluktu. Eve girdiğinde her zamanki alışkanlığıyla seccadesini serdi. Kelimeler diline tanıdıktı, rükû ve secdeler kusursuz birer geometrik nizam içindeydi. Lakin o seccadede her şey vardı da bir tek Osman’ın kalbi yoktu. Selam verip namazdan çıktığında, zihninin bir köşesinden o keskin soru geçti: “Ben gerçekten ne yaptım şimdi?” Ertesi gün çarşının kalabalığında kadim bir dostuna rastladı. Adam, Osman’ın yüzündeki gölgeyi hemen fark etti. — Yorgunsun Osman, dedi bilgece bir tavırla. — İş güç işte... diye geçiştirdi Osman. — İş yorar elbet... ama bazen insanı yoran sırtındaki yük değil, içindeki boşluktur. Osman duraksadı, içini kemiren o hissi ilk kez dile döktü: — Namaz kılıyorum, oruç tutuyorum... ama bir şey eksik. Dostu, onun gözlerinin içine bak...
Yorum Gönder
Devamı

"AHUY" BİR KELİMENİN GURBETİ

-
  "AHUY" BİR KELİMENİN GURBETİ Dostluk ve Makamın İnce Çizgisi Memuriyetin ilk yılları, insanın hem dünyayı hem de o dünyadaki yerini gereğinden fazla ciddiye aldığı telaşlı zamanlardır. Ahmet ile Savaş da o yıllarda tanıştılar. Aynı masalara dirsek çürüttüler, aynı sınav notlarına eğildiler, aynı belirsiz hayallerle şehir değiştirdiler. Akşamları ucuz lokantalarda bölüşülen ekmekler, sabaha kadar süren demli sohbetler, geleceğe dair yarı şaka yarı ciddi planlar… Zamanla birbirlerine isimleriyle değil, tek bir kelimeyle seslenmeye başladılar: “Ahuy” (Kardeş). Bu kelime, aralarında kurulmuş görünmez bir köprüydü; sorgulamadan anlaşmanın, yarım cümleyle tamamlanmanın gizli diliydi. Bir akşam, kurs çıkışı sağanak bir yağmur bastırmış, bir dükkânın saçak altına sığınmışlardı. Savaş, sırılsıklam olmuş ceketini silkelerken gülerek sormuştu: —Ahuy… Biz ne olacağız sence? Ahmet omuz silkip cevap vermişti: —Bilmiyorum… Ama bugün olduğumuz gibi kalırsak, o bize yeter. Savaş büyük bir k...
Yorum Gönder
Devamı

ACIYI ALLAH'A EMANET ETMEK

-
  Evlat acısı, kelimelerin bittiği yerde başlayan sessiz bir çığlıktır. Bu satırlar; kalbi bu ağır imtihanla sarsılanlara, acıyı inkâr etmeden veya isyana düşmeden onu Allah’a nasıl emanet edebileceğimizin yol haritasını sunuyor. Bakara Suresi bizi sarsıcı bir hakikatle uyarır: “Andolsun ki sizi biraz korku ve açlıkla; bir de mallar, canlar ve ürünlerden eksilterek deneriz. Sabredenleri müjdele.” (Bakara, 155). Evlat kaybı, bu eksilmenin en yakıcı hâlidir. Peki, bu dayanılmaz sızı karşısında kalbimiz hangi yola sapıyor? Acı bizi Allah’a mı yaklaştırıyor, yoksa O’ndan mı uzaklaştırıyor? İslam acıyı inkâr etmez, aksine onu ehlileştirmeyi öğretir. Bu yolun en berrak örneği Hz. Yakub’dur (a.s.). Oğlu Yusuf’un hasretiyle kavrulurken, teslimiyetin zirvesini şu cümleyle kurar: “Ben gam ve kederimi ancak Allah’a şikâyet ederim.” (Yusuf, 86) Bu bir isyan değil; kederi doğrudan Rahman’a açma hâlidir. İnsana şikâyet edip teselli aramak yerine, acıyı asıl sahibine arz etmektir. Bazı ...
Yorum Gönder
Devamı

IŞIĞIN KALDIĞI YER

-
 Hayat bazen bizi sınırlarımızın eşiğine getirir. Orada kırılırız ama her kırık, yalnızca bir son değil; yeni bir formun ihtimalidir. Esneklik, çatlağı inkâr etmek değil, onun içinden sızanı görebilmektir. Bir çıkış ararken içimizde tek bir soru yankılanır: “Şu anda beni ayakta tutan ne?” Çoğu zaman aradığımız, büyük cevaplar değil; her şeyin içinden geçip bize ulaşan küçük ama sıcak bir gerçektir. Bu arayış, “Her şeye rağmen hâlâ iyi olan ne?” sorusunda somutlaşır. Bu bir teslimiyet değil, “Ben hâlâ buradayım” diyebilen iç sesin cesaretidir. Peki, şimdi neye tutunuyoruz? Bizi sessizce hayata bağlayan o görünmez bağlar neler? Zor zamanlarda zihnimiz geçmişte oyalanır: “Keşke”ler, “Neden ben?”ler… Bu sorular acıyı hafifletir gibi görünür ama çoğu zaman onu derinleştirir. Asıl dönüştürücü olan başka bir sorudur: “Şu anda, burada, iyi olan ne var?” Bir an durup gerçekten baksak; bir dostun sesindeki samimiyet, derin bir nefesin getirdiği sükûnet ya da pencereden süzülen sıra...
Yorum Gönder
Devamı

RUHUN YOLCULUĞU

-
  “ Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakının ve doğrularla beraber olun!” (Tevbe, 119) Bu çağrı yalnızca iyi çevre seçme tavsiyesi değildir; manevi olgunlaşmanın yöntemidir. İslam düşüncesinde doğruluk (sıdk), sadece yalan söylememek değil, niyetle davranışın uyumudur. İnsan yakınlık kurmaya muhtaçtır ve bu yakınlık ruhu boyar. İmam Gazali’nin uyarısı bu gerçeği özetler: “İnsanın tabiatı hırsızdır; yanındakinin ahlakını alır.” Kalbimiz, yanında durduğu kişiden iz taşır. Klasik eğitim anlayışında “lisan-ı hal”, sözden etkilidir. Söz kulağa, davranış kalbe hitap eder. Bir bilgenin şu öğüdü bunu anlatır: “Seni Allah’ı hatırlatan, sözleriyle değil hâliyle öğüt veren kişinin yanından ayrılma.” Gerçek rehber, dürüstlüğü anlatan değil, yaşayan insandır. Hiç birinin vakarı karşısında kibrinizden utandığınız oldu mu? Ya da cömertliği görünce içinizdeki hasedin eridiğini hissettiniz mi? Bu, kelimesiz bir eğitimdir. Doğru insanla yakınlık, ruhu dönüştüren sessiz bir yansımadır...
Yorum Gönder
Devamı