Seneca Ahlak Mektupları 6. Mektup

 

6. Mektup

Anlıyorum ki ben yalnız iyiye doğru gitmekle kalmıyorum gitgide bambaşka bir insanda olmaktayım. Değişmesi gereken bir yanım kalmadı diye bir iddiam yok, böyle bir umudum da yok. Derlenip toparlanması, kısılması, kalkındırılması gereken birçok yanım var, olmaz olur mu hiç? Ne var ki, ruhun şimdiye değin görmediği kusurlarını fark etmesi de iyiye dönüştüğünün belli başlı bir delilidir. Hasta olduklarını kendileri anlayan hastalar kutlanır. Bu yüzden bendeki bu apansız değişikliği sana bildirmek istedim. Ancak o zaman dostluğumuzun gerçek, ne umutla ne korkuyla ne çıkar endişesiyle bozulabilen,  insanın mezarına götürdüğü, uğrunda canını verdiği gerçek dostluk gibi bir dostluk olduğuna dair kesin bir güven uyanırdı içimde. Dosttan değil, dostluktan yoksun kalmış birçok insan gösterebilirim sana; ama bu işin eşit bir arzuyla şerefli şeyleri istemekte birleşen insanların başına gelmesi akla gelecek bir iş değildir. Neden mi gelmez? Çünkü bu kişiler, her şeylerinin, özellikle kötü günlerinin ortak olduğunu bilirler. Her geçen günün bana ne büyük faydalar getirdiğini görmekteyim; havsalana sığdıramazsın bunu. “Gönder bana,” diyorsun, “seni bunca etkileyen şeyleri.” Zaten ben de senin başına boca etmek istiyorum hepsini ve öğrenmekten hoşlanıyorsam, salt öğretmek için hoşlanıyorum. Ne kadar üstün, faydalı olsa da tek başıma bileceğim bir şey zevk vermez bana. Gizli tutmam, kimseye bildirmemem koşuluyla verseler bana bilgeliği, geri çeviririm. Paylaşılamayan bir iyi'ye sahip olmanın ne tadı var? Bu yüzden yollayacağım sana kitapları, oraya buraya serpiştirilmiş faydalı bilgileri aramak zahmetine katlanmaman için de işaretler koyacağım; beğendiğim, hayran olduğum sözleri hemen bulabileceksin böylece. Ama bir kimsenin yazısını okumaktansa, onunla konuşmak, birlikte oturup kalkmak daha faydalıdır senin için. Yüz yüze gelmek gerek onlarla; önce, insanların işittiklerinden çok gördüklerine inanmaları yüzünden, sonra da "Yol, kurallarla uzun, örneklerle daha 43 kısa ve etkili" (Latin atasözü) olduğu için, Cleanthes yalnız işittikleriyle yetinseydi, Zenon'u anlatamazdı. Onun hayatına girdi, gizli yanlarını yakaladı, ilkelerine uygun olarak yaşayıp yaşamadığını gözledi. Platon, Aristo, ileride türlü yönlere sapacak olan birçok bilge, Sokrates'in sözlerinden çok davranışlarından etkilendiler. Metrodorus'u, Polyaenus'u büyük insan yapan, Epikuros'un okulu değil, Epikuros'la birlikte yaşamış olmalarıdır. Seni buraya yalnız faydalanman için değil, faydalı olman için de çağırıyorum. Birbirimize karşılıklı büyük faydalar sağlayacağız. Bu arada, mademki her gün sana bir gelir sağlamam gerek, bugün de Hecaton'un hoşuma giden bir sözünü söyleyeyim:

"Ne kadar ilerlediğimi mi soruyorsun?” demiş, “Kendime dost olmaya başladım."

Değerli bir ilerleme. O halde hiçbir zaman yalnız kalmayacak. Bil ki, böyle biri artık herkese dost olmuş demektir.