Seneca Ahlak Mektupları 79. Mektup özet

-

 

79. Mektup

Bilgeliğin başka iyi'leri arasında bir de şu vardır: Herkes ancak tırmanmaktayken birbirine üstün çıkabilir. Çünkü doruğa vardınız mı, bütün iyi'ler birbirine eşit olur. Büyüme olanağı olmadığı için durur herkes. Güneş hiç kendi yüceliğini aşabilir mi? Ay hiç alıştığı yoldan sapabilir mi? Denizler büyümez, dünya aynı görünümü, ölçüyü korur hep. Doğal boyutlarına erişen her şey daha fazla büyüyemez. Bilgeler de, kim olurlarsa olsunlar, eşit olurlar, eş olurlar birbirlerine. Bilgelerden her birinin kendine özgü nitelikleri olacak: Kimisinin üslubu yumuşak, kimisinin daha özgür, kimisinin konuşması daha hızlı, kimisinin daha zengin olacak. Sözünü ettiğimiz konu, mutluluğu yaratan neden, herkeste eşittir.


Gerçekte iyi olmak, 289 çok kötülerden daha iyi olmak demek değildir. Ün, erdemin gölgesidir; erdem istemese bile, peşinden gelecektir onun. Ama nasıl ki gölge kimi zaman önden, kimi zaman arkadan gelirse, ün de kimi zaman önümüzdedir, gözler önüne serercesine gösterir kendini, kimi zaman ardımızdadır.


Democritus'a yıllarca deli gözüyle bakıldı. Sokrates unutulmaktan kıl payı kurtuldu. Cato'yu yurttaşları nice yıl anlamadı. İçlerinden attılar onu, ancak yitirdikleri zaman anladılar değerini. Haksızlığa uğramasaydı Rutilius'un masumluğu, erdemi gizli kalırdı. Uğradığı hakaret onun ışımasına neden oldu. Kaderine bir bakıma teşekkür etmedi mi? Sürgününe seve seve gitmedi mi? Kaderin inciterek ünlü kıldığı kişilerden söz ediyorum. Nice kişinin değeri ölümünden sonra bilinmiştir. Ün, nice kişiyi yaşarken bağrına basmamıştır da, adını sonradan mezarından çıkarmıştır. Bak şu Epikuros'a: Sadece bilginlerce değil, bilgisizler alayınca da hayran olunan Epikuros'a! Atinalılar bile bilmiyordu adını. Hiçbir erdem gizli kalmaz, gizli kalmaktan da zarar görmez. Gün gelir gömülmüş ve çağın kötü niyeti yüzünden ezilmiş erdem tanıtır kendini dünyaya. Pek az kişi kendi çağının halkını düşünen insanı anlar. Bizden sonra binlerce yıl, binlerce ulus gelip geçecek; onlara çevir gözlerini. Soluk yüzlü haset, senin çağında yaşayanlara seni unutmalarını buyursa bile, seni hırpalamadan, kayırmadan yargılayan çağlar da gelecektir. Ün salma bir şey kazandırırsa erdeme, bu değer de ortadan kalkmaz. Gelecek kuşakların sözleri bize kadar ulaşmaz ama biz hissetmesek de bize saygı gösterecek olanlar sıralanıp duracak.


Ölü ya da diri, herkese hak ettiğini verecektir erdem. Yeter ki iyi niyetle erdeme bağlansınlar, kendilerini süslemeden, boyamadan, neyseler öyle çıksınlar ortaya; ister haber verip görünsünler, ister hazırlıksız, apansızın yakalansınlar. Kendini saklamak hiçbir işe yaramaz. Pek az insan dışarıdan vurulmuş, yüzeysel cilaya aldanır. Gerçek, her yanıyla aynıdır. Göz boyayan şeylerin sağlam bir yanı yoktur. Yalan incecik tül gibidir, dikkatle baktığın zaman altını olduğu gibi gösterir. 291

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kalbin Secdesi

-
“Aldanma insanların samimiyetine! Menfaatleri gelir her şeyden önce. Vaad etmeseydi Allah cenneti; O'na bile etmezlerdi secde.” Mehmet Akif Ersoy’un bu dizeleri, insan doğasının karmaşıklığını ve samimiyetin çoğu zaman çıkar gölgesinde nasıl kaybolduğunu sarsıcı biçimde ortaya koyar. Gerçek içtenlik, ne yazık ki çoğu zaman menfaatin ardından gelir. Modern dünyada bu sorgulama daha da belirginleşiyor. Günlük ilişkilerimizde, iş hayatında, arkadaşlıkta, hatta aile bağlarında bile samimiyetin sınandığı anlarla karşılaşırız. Sorular zihnimizde dolaşır: "Bu ilişki bana ne kazandırır?" Gerçek insanlık ise tam bu sorunun dışında varlık bulur — karşılıksız iyilikte, hesapsız sevgide... Dinin Derinliğinde Samimiyet Akif’in dikkat çektiği gibi, eğer ibadet yalnızca ödül beklentisiyle yapılıyorsa, ortada samimiyet değil, bir pazarlık durur. Gerçek iman, bir karşılık beklemeden, yalnızca inandığı için yönelmekle şekillenir. Tıpkı çıkar gözetmeyen bir dostluk gibi... Son...
Devamı

Enflasyon Nedir?

-
Enflasyon, genellikle fiyatların yükselmesi olarak algılanır. Yani bugün belirli bir fiyata aldığımız bir ürünün ertesi gün daha pahalı olması... Ancak asıl tanım, sadece tek bir ürünün değil, genel olarak mal ve hizmet sepetindeki fiyatların sürekli ve yaygın bir şekilde artmasıdır. Aylık enflasyon %1 ise, o ay içinde genel fiyat düzeyinin ortalama %1 arttığı anlamına gelir. Yıllık enflasyon %30 ise, genel fiyat düzeyinin bir önceki yılın aynı ayına göre ortalama %30 arttığı gösterilir. Önemli Bir Not: Enflasyonun düşmesi, fiyatların düştüğü anlamına gelmez! Bu, fiyat artışlarının hızının yavaşladığını ifade eder. Örneğin: Geçen yıl fiyatlar %30 arttı (Yıllık enflasyon: %30). Bu yıl fiyatlar %10 arttı (Yıllık enflasyon: %10). Bu durumda enflasyon düşmüştür (%30 -> %10), ancak fiyatlar hala %10 artmıştır.   Enflasyonun Nedenleri Nelerdir? Enflasyonun temelde iki ana nedeni vardır: Talep Enflasyonu (Talep Kaynaklı Enflasyon): Mekanizma: Ekonomide dolaşan ...
Devamı

Aklın Üzerindeki Sessiz Tehdit

-
  Bilgi kirliliği, günümüz dünyasının en büyük sorunlarından biri. Tıpkı stoacılar gibi zihnimizi korumamız gerekiyor. Epiktetos'un dediği gibi, "Bizi rahatsız eden olaylar değil, onlara dair düşüncelerimizdir." Peki, zihnimizi bu görünmez kirden nasıl temiz tutarız? En çok da saf ve iyi niyetli insanlar bu kirliliğin kurbanı olur. Onlar, bilginin manipüle edilebileceğini düşünmedikleri için her şeyi olduğu gibi kabul ederler. Oysa stoacılık bize her bilginin kaynağını sorgulamayı ve her duygunun kökenini araştırmayı öğretir. Aksi takdirde zihnimiz başkalarının düşünceleriyle, kalbimiz ise onların arzularıyla kirlenir. Yanlış bilgiden daha tehlikelisi, önemsiz şeylerin dikkatimizi dağıtmasıdır. Önemli meseleler arka plana itilir, odaklanma gücümüz zayıflar. Stoacılar bu konuda net: Zihnini amacına hizmet etmeyen düşüncelerden koru, çünkü her gereksiz şey seni erdemli bir eylemden uzaklaştırır. Sosyal medya algoritmaları, bizi tek tip içeriklerle besleyerek zihnimizi...
Devamı